Wegens het grote succes van de lezing op 14 december beslisten wij deze lezing te herhalen bij de voorstelling van ons Jaarboek (momenteel gepland op 7 maart 2026 om 14 uur 30).

Wij houden u op de hoogte!

Zondagvoormiddag 8 februari 2026 om 10.30 uur 
Zaal Torenhof 
Kerkplein 6 in 9900 Eeklo 

DOODERNSTIG GRAPPIG: HUMORISTISCHE ROUWBRIEVEN

Rouwbrieven zijn doorgaans ernstig, ingetogen en herkenbaar in hun sobere opmaak. Maar wat als precies die herkenbaarheid – het formaat, de typografie, de stijl – net de aanleiding wordt voor satire en spot? Het document is dan een slim vermomd pamflet dat de lezer bij de eerste blik op het verkeerde been zet. De schijnbare ernst wekt verwarring, tot de inhoud plots een komisch of kritisch doel blijkt te dienen.

Van oorlogstijd tot vredestijd, van overgangsmomenten tot actuele satire of als spottend politiek pamflet: de valse doodsbrief blijkt een opvallend veelzijdig en doeltreffend medium. De stukken zitten verspreid in persoons- en verenigingsarchieven of in grote erfgoed-collecties en zijn daarom ook niet altijd gemakkelijk te vinden. Aan de hand van enkele opmerkelijke voorbeelden neemt deze lezing een voorschot op Erfgoeddag 2026 met als thema Haha Humor.

Peter Laroy is directeur van culturele archieforganisatie Liberas en voorzitter van Erfgoed Aalter.

Zondag 14 december 2025 – 10.30u 
LDC Oud St. Jozef 
Courtmanslaan 92 in 9990 Maldegem 

MALDEGEM: KLEIN BERLIJN?

Maldegem is 80 jaar geleden bevrijd van een vier jaar lange bezetting door Duitsland. De militaire geschiedenis van de inval en vooral van de bevrijding is tot in het kleinste detail onderzocht en beschreven. Maar over de bezetting van Maldegem is nog geen onderzoek gedaan. Over de houding van de bevolking tegenover de Duitsers, hun perfecte organisatie met tientallen dwingende maatregelen, het Soldatenheim, de inkwartieringen, de bewaking en controles, de Fliegerhorst-kommandantur met het vliegveld en de bombardementen, de opeisingen, de voedselvoorziening, de vele nazigezinde organisaties en de collaboratie, maar ook: de bevrijding, de repressie en de naweeën van de oorlog. Dit alles komt aan bod in deze lezing over het Klein Berlijn waar Adolf Hitler als den grootsten man aller tijden werd geëerd…

Hugo Notteboom is erevoorzitter van het Historisch Genootschap van het Meetjesland en werkt momenteel naarstig aan het tweede deel van de Geschiedenis van Maldegem.

Zondag 9 november 2025 – 10.30u 
Cultuurhuis Hansbeke 
Hansbekedorp 10 in 9850 Hansbeke (Deinze)

OVER JULES VAN DORPE, TOPMAN IN HET CONGO VAN LEPOLD II, EN ANDERE KOLONIALEN

Jules Van Dorpe (1856-1902) werd eind negentiende eeuw een haast legendarische figuur in ons land. Hij bracht het als zoon van een eenvoudige Deinse politieman tot de nummer twee in de Congo-Vrijstaat van Leopold II. Zijn voordrachten in Vlaanderen met toen onbekende exotische verhalen, lokten soms meer dan duizend luisteraars. En hij had het luisterend oor van de koning.

Maar bijna twaalf jaar hard labeur in Congo eiste zijn tol. Hij werd amper 46 jaar oud. In zijn geboortestad Deinze kreeg hij in 1908 onder grote belangstelling een plein met monument. Enkele weken later gaf Leopold II zijn Vrijstaat door aan de Belgische staat.

Nu wordt wat zich daar afspeelde, terecht, met andere meer kritische ogen bekeken. Zijn stadsgenoot Stefaan De Groote verdiepte zich in die merkwaardige figuur en schreef een biografie over hem.

Maar de lezing zoomt niet alleen in op Jules Van Dorpe. Ook enkele andere opvallende kolonialen uit het Land van Nevele en het Meetjesland uit die tijd komen aan bod.

Stefaan De Groote is voorzitter van de erfgoedvereniging Het Land van Nevele.

Zondagvoormiddag 5 oktober 2025 om 10.30 uur 
Theaterzaal ArtA’A Aalter (kunstencentrum) 
Stationsplein 25 in 9880 Aalter 

DE GENETISCHE REVOLUTIE IN FAMILIEGESCHIEDENIS

Wie waren mijn voorouders? Hoe en waar leefden ze? En wie uit de regio is vandaag een verre verwant van mij? Veel mensen stellen zich ooit zulke vragen. Uit onderzoek blijkt dat genealogie en familiegeschiedenis maar liefst zeven op de tien Vlamingen interesseert. De zoektocht naar de eigen stamboom speelt zich vandaag echter niet meer uitsluitend af in papieren archieven, maar ook – via DNA-analyse – in laboratoria.

Het erfelijk materiaal in ons DNA vormt immers een levend archiefdocument waarin genetici sporen uit het verleden blootleggen. Door stambomen te koppelen aan genetische gegevens ontstaan verrassende inzichten in iemands familiegeschiedenis.

In zijn bevlogen stijl presenteert prof. dr. Maarten Larmuseau (KU Leuven) de nieuwste ontwikkelingen in de genetische genealogie, een interdisciplinair vakgebied op het kruispunt van biologie, geschiedenis en familieverhalen. Koekoekskinderen, moederlijnen, Beethoven en koning Albert I passeren de revue in deze lezing vol intrigerende inzichten.

Prof. dr. Maarten Larmuseau is Vlaams geneticus en bioloog, gespecialiseerd in genetische genealogie en populatiegenetica. Hij staat aan het hoofd van het Laboratorium voor menselijke genetische genealogie aan de KU Leuven en leidt eveneens het KU Leuven Instituut voor Genetica en Samenleving.

Zondagvoormiddag 21 september 2025 om 10.30 uur 
Parichiezaal (naast Sint-Gangulphuskerk) 
Kerkplein in 9932 Ronsele (Lievegem) 

DE BRUGSE FAMILIE ADORNES VANAF DE LATE MIDDELEEUWEN IN HET MEETJESLAND:
DE HEERLIJKHEID RONSELE ALS ADELLIJK STATUSSYMBOOL

Vanaf de veertiende eeuw speelde de uit Genua afkomstige familie Adornes een belangrijke rol in de Brugse samenleving. Leden van de familie, die oorspronkelijk tot de hoge burgerij behoorde, waren actief in de internationale handel en de lokale politiek.

Ze werden vertrouwelingen van de Vlaamse graven en de Bourgondische hertogen. Ze profileerden zich als cultureel hoogstaande intellectuelen en kunstliefhebbers. Ze konden ook op religieus gebied een bijzondere plaats verwerven vanwege hun devotie voor Jeruzalem en de H. Plaatsen. De diplomatieke activiteit van Anselm Adornes (1424-1483) bracht hem in contact met de Schotse koning en andere Europese vorsten.

Om hun status als nieuwe edelen te consolideren moesten ze belangrijk grondbezit en feodale voorrechten verwerven. De heerlijkheid Ronsele, die ze lange tijd in bezit hadden, was dan ook heel belangrijk als waardevaste bron van inkomsten, maar vooral als symbool van hun recent verworven status als belangrijke familie in de Vlaamse adel. rijke familie in de Vlaamse adel.

Dr. Noël Geirnaert was hoofdarchivaris van het Stadsarchief Brugge en maakte onder meer de inventaris van het archief van de familie Adornes.

Geschiedenis in/van het Meetjesland

Klik op de foto om de folder in groot formaat te bekijken.
(Opent in een nieuw venster).

Een organisatie van :

• het Historisch Genootschap van het Meetjesland,
  in samenwerking met :
• Erfgoed Aalter
• Heemkundige Kring Het Land van Nevele
• Familiekunde Vlaanderen – regio Meetjesland
• Heemkundige Kring Het Ambacht Maldegem
• Historisch Lieveland
• Vereniging voor Heemkunde in het Meetjesland

Praktische informatie :

De toegang tot de vijf lezingen is gratis, iedereen is van harte welkom.
Alle verdere inlichtingen bij Filip Bastiaen : 0498 / 85 55 70 of via ons contactformulier

Zondagvoormiddag 10 november 2024 om 10.30 uur 
Grote Raadzaal 
Kasteeldreef 72 in 9920 Lovendegem (Lievegem)

GENTSE GRONDEN. EEN GESCHIEDENIS VAN STAD EN PLATTELAND.

Vandaag is Gent eigenaar van zo’n 1800 hectare plattelandsgrond, voornamelijk buiten de stadsgrenzen. Maar ooit was dat 5000 hectare akkers, weiden en bos. De stad op het platteland: wat is het verhaal achter die gronden? Waar ligt hun toekomst? Naar aanleiding van de expo Gentse Gronden in het STAM (22 maart – 29 sep 2024) vertelt Esther Beeckaert deze 800 jaar oude geschiedenis over grondbezit, armen- en ziekenzorg en de relatie stad-platteland.

Het verhaal van de Gentse landbouwgronden start in de dertiende eeuw, wanneer Gentse stedelingen, abdijen en hospitalen eigenaar worden van gronden buiten de stadsmuren. Ze hebben de gronden eeuwenlang broodnodig om financieel stabiel te blijven en om te voorzien in voedsel voor arme en zieke mensen in de stad. Zo ontstaan er hechte relaties met tal van boerenfamilies in hoeves verspreid over de ruime regio. Ook in het Meetjesland vinden we sporen terug van deze intrigerende geschiedenis.

De spreker zal het publiek ook confronteren met drastische veranderingen in de twintigste eeuw. De stad breidt uit met de haven en autosnelwegen, het nieuwe OCMW hervormt het sociaal beleid en ook de landbouwsector verandert grondig. Ze onthult hoe de Gentse landbouwgronden deels verkocht worden en in de vergetelheid raken.

Dit alles helpt ons om het actuele debat over de Gentse gronden beter te begrijpen. Kunnen de verhalen van het verleden ons in de toekomst opnieuw inspireren om de relatie stad-platteland heruit te vinden?

Panoramisch zicht op Gent (J.-B. J. Wynantz)

Zondagvoormiddag 29 september 2024 om 10.30 uur 
Administratief centrum Ertvelde (oud gemeentehuis) 
Marktplein 2 in 9940 Ertvelde (Evergem)

VAN AARDE, HOUT EN STEEN.
MOTTEKASTELEN EN DONJONS IN HET MIDDELEEUWSE MEETJESLAND.

Enig idee hoe de versterkte woonplaatsen van de adel er vanaf de 11de tot 13de eeuw uitzagen? Vandaag zijn daar nog enkel schaarse getuigen van te zien in de vorm van wat aarden bulten of van muren ingebouwd in latere bouwwerken.

Mottekastelen bestonden uit een kunstmatige heuvel, bekroond met een houten toren en omringd door een palissade, het zogenaamde opperhof. Het al dan niet opgehoogd voorhof, waarop zich de bedrijfsgebouwen en verblijven voor het personeel bevinden, is eveneens van een palissade voorzien. Zowel het voor- als het opperhof zijn door een brede gracht omringd, meestal in een achtvorm.

Donjons zijn massieve woontorens in steen, aanvankelijk natuursteen, maar later ook in baksteen. Ze kenmerken zich door dikke muren, soms meer dan twee meter dik en kennen een ingang op de eerste verdieping.

Beide versterkingsvormen geraken vanaf de 13de eeuw voorbijgestreefd door de introductie van de waterburchten.

Waar je in het Meetjesland nog sporen van deze versterkingen kan zien, kom je te weten tijdens deze lezing/ presentatie.

Zondagvoormiddag 15 september 2024 om 10.30 uur 
Erfgoedcentrum in kerk 
Poeseledorp 1A in 9850 Poesele (Deinze)

ONZE POOLSE BEVRIJDERS: VERGETEN HELDEN

Dirk Verbeke, voorzitter van de vzw Eerste Poolse Pantserdivisie België en medeauteur van het boek Vergeten Helden (Lannoo), vertelt het ongelofelijke verhaal van de Poolse soldaten die 60 Vlaamse steden en gemeenten in september 1944 hebben bevrijd.

Met 16 000 kwamen ze begin augustus 1944 aan land in Arromanches (Normandië), sloten midden augustus in Mont-Ormel de omsingeling van de terugtrekkende Duitsers waar 10 000 Duitsers sneuvelden en 45 000 werden gevangengenomen en zetten de achtervolging in. Op 6 september overschreden zij de Frans-Belgische grens en een maand later verlieten zij België nabij Baarle-Hertog. Ongeveer 400 van hen sneuvelden voor onze vrijheid.

Wie waren deze Poolse soldaten? Waar kwamen zij vandaan? En wat gebeurde er met hen na de oorlog?

Hun bevelvoerder generaal Maczek werd ereburger van heel wat Vlaamse steden en gemeenten en zijn divisie herleeft in heel wat straatnamen.

Dirk Verbeke vertelt er alles over aan de hand van de getuigenissen uit zijn boek. leder van deze soldaten verdient zijn eigen boek.

Een hommage aan deze Poolse bevrijders, vergeten helden, 80 jaar na hun roemrijke bevrijdingstocht.

Na de presentatie kan een getekend exemplaar van zijn boek tegen gereduceerde prijs worden gekocht.

Feest in Hansbeke bij de bevrijding in september 1944

Dinsdagavond 14 mei 2024 om 19.30 uur
Leeszaal Geschiedenis & Cultuur ArtA’A
Stationsplein 25 in 9880 Aalter
(ruime parkeergelegenheid)

GEOPORTALEN EN DIGITALE KAARTEN GEBRUIKEN ALS INFORMATIEBRON VOOR GESCHIEDKUNDIG ONDERZOEK
inleiding en workshop

Als visuele bronnen zijn kaarten voor de lokale geschiedschrijving van bijzonder belang. Als die dan nog eens digitaal ter beschikking staan, waarbij je van op je bureau alles kan raadplegen, dan is dat bijzonder handig. En als die dan nog eens gegeorefereerd zijn, t.t.z. zo aangepast dat zij dezelfde schaal en vorm hebben van hedendaagse kaarten, dan is dat een extra troef. En alsof het nog niet genoeg is, kan je daar ook teksten en sites direct uit raadplegen, door gewoon door te klikken.

Het Geoportaal van het agentschap Onroerend Erfgoed biedt al deze mogelijkheden en ook de kaarten van Geopunt zijn een interessante aanvulling.

De bedoeling is op een basismanier met de mogelijkheden van deze websites kennis te maken, zonder dat je bijzonder handig met de computer hoeft te zijn.

In het eerste gedeelte wordt de toelichting gegeven. Na de pauze kan wie een laptop heeft meegebracht onder begeleiding zelf oefenen, of anders gewoon kijken bij de buur.

OPGELET: max. 30 deelnemers! Inschrijven via ons contactformulier is noodzakelijk. 

Basiskaart Vlaanderen (GRB) met in de blauwe cirkel een projectie van de Atlas der Buurtwegen (1841-1845).
Let op de omwalde hoeve Jacquemijnsstede, Houtem 12, Aalter;
linksonder ARTA’A, Stationsplein 25.

Geschiedenis in/van het Meetjesland

Klik op de foto om de folder in groot formaat te bekijken.
(Opent in een nieuw venster).

Een organisatie van :

• het Historisch Genootschap van het Meetjesland,
  in samenwerking met :
• Erfgoed Aalter
• Familiekunde Vlaanderen – regio Meetjesland
• Erfgoedvereniging Het Land van Nevele
• Heemkundige Kring Het Ambacht Maldegem
• Historisch Lieveland
• Vereniging voor Heemkunde in het Meetjesland

Praktische informatie :

De toegang tot de vijf lezingen is gratis, iedereen is van harte welkom.
Alle verdere inlichtingen bij Filip Bastiaen : 0498 / 85 55 70 of via ons contactformulier